කළ නොකළ යුතු

කටාර්හි සමාජ සම්මතයන් 

images (6) images (7) download (1)

කටාර් ජාතිකයන් ද්වේශ සහගත බවින් තොරව, නොසැලකිල්ල හා නොදැනුවත්කම නිසා සිදුවන සමාජමය වැරදි සම්බන්ධයෙන් ඉවසීමෙන් හා අවබෝධයෙන් කටයුතු කරන, සහ ප්‍රකෝපකාරී නොවන ගති ස්වභාවයෙන් යුත්  ජනතාවක් වුවද, ඔබ රට තුළ විවිධ දෑ සිදු කරන ස්වදේශීය ක්‍රම පිළිබඳව දැනුවත්ව කටයුතු කරන්නේ නම් ඔබ ඔවුන්ගේ මහත් පිළිගැනීමට ලක් වනු ඇත.  ඔබ විදේශිකයකු වන බව හා එහෙයින් ඔබ අරාබි ලෝකයේ සිරිත් විරිත් හා සමාජයීය චර්යාවන්ට අනුගත විය යුතු බව මතකයේ තබා ගැනීම වැදගත් ය.  අපරාධමය වැරදි ලෙස සලකනු ලබන ක්‍රියා සහ චර්යාවන්ට අමතරව, දේශීය වශයෙන් ඉතා සංවේදී සිරිත් විරිත් කඩ නොවීම සඳහා ඔබ විසින් අනුගමනය කළ යුතු සමහර ලිඛිත නොවන රීති ද තිබේ.

ඇඳුම – කලාපය තුළ එකිනෙකට වෙනස් කාන්තා ඇඳුම් වර්ග දෙකක් තිබේ. එක් වර්ගයක් ස්වදේශික කාන්තාවන් සඳහා වන අතර අනෙක විදේශික කාන්තාවන් සඳහා වේ.  බොහෝ කටාර් කාන්තාවන් නිවසින් පිටත දී ආගමික චාරිත්‍රය අනුව ඇඳීම පැළඳීම සිදු කරයි.  එහි අදහස නම් ඔවුන් හිසේ සිට දෙපා දක්වා සිරුර සම්පූර්ණයෙන් ම පාහේ ආවරණය කළ යුතු බවයි.  සම්ප්‍රදායික කලූ ලෝගුව (අබායා) දිගු අත් සහ ගෙළ ආවරණය කරන උස් වූ කර සහිත, වළලූකර තෙක් දිගැති, කොණ්ඩය ද ආවරණය කෙරෙන ඇඳුමකි.  ඇතැම් අරාබි කාන්තාවන්, විශේෂයෙන්ම සෞදි ජාතිකයන් සහ ආගමට දැඩිව නැඹුරු ස්වාමිපුරුෂයින් සිටින කාන්තාවන්,  තම මුහුණ හා දෙඅත් ඇතුළු මුළු සිරුරම ආවරණය කරති.  මෙය සිදු කරන්නේ කාන්තාවන් අනවශ්‍ය ලෙස අවධානයට ලක් වීම වැළැක්වීම සඳහා ය.  කටාර් රාජ්‍යය  තුළ විදේශීය කාන්තාවන් පවා නිවසින් පිටත දී අබායා ඇඳුමක් ඇඳිය යුතු අතර, ආගමික පොලීසිය විසින් හිස ආවරණය කරගෙන නොසිටින ඕනෑම කාන්තාවක් නවතා ඇගේ හිස වහාම ආවරණය කරන ලෙසට උපදෙස් දෙනු ඇත.  අනෙකුත් එක්සත් අරාබි එමිරේට් රාජ්‍යයන් තුළ, විදේශීය කාන්තාවන්ට බටහිර පන්නයේ ඇඳුම් ඇඳිය හැකි වුවත්, ඔවුන් සෑම විටම විනීත බව ආරක්ෂා කළ යුතුය.

කලාපය තුළ පවතින උෂ්ණ කාලගුණය සහ කලාපීය සිරිත් විරිත් හේතුවෙන් සරල  එහෙත් ආකර්ෂණීය ලෙස ඇඳීම පැළඳීම අවශ්‍ය කරයි.  උරහිස, අත් හා කකුල් නිරාවරණය කරන ඇඳුම් දෙස කටාර් ජාතිකයන් නොරිස්සුම් සහගත ලෙස බලන අතර, කුපිත කරවන ලෙස අඳින පළඳින යම් කාන්තාවක් සදාචාරවත් නොවන කාන්තාවක් ලෙස නැතහොත් ගණිකාවක් ලෙස පවා සලකනු ලැබීමට ඉඩ තිබේ.  කෙසේ වුවද, තම නිවසේ දී ළඟම මිතුරන් හෝ ඥාතීන්ට ආගන්තුක සත්කාර කරන විට විශේෂයෙන්ම තරුණ ළඳුන් බොහෝ විට බටහිර පන්නයේ ඇඳුම් අඳින අතර, විදේශික කාන්තාවන් සමිබන්ධයෙන් ගත් කල ඔවුන්  නිවසේ සිටින විට ඇඳුම් ඇඳිය යුතු පිළිවෙළ පිළිබඳව කිසිදු සීමාවක් නැත.

ව්‍යාපාරික හමුවීම්වලදී, කාන්තාවන් තද පැහැති දිග කලිසම් හෝ දණහිස මට්ටමෙන් පහළට වැටෙන සාය ආදී සම්ප්‍රදායික ඇඳුම් ඇඳීම උචිතය.  සෑම විටෙකම කමිසයකින් හෝ බැනියමකින්, වැළමිට ආවරණය කර සිටිය යුතුය.

කටාර් ජාතික පිරිමින් සැහැල්ලූ, සුදු කපුවලින් නිම වූ (ශීත කාලයේ දී නම් ඝනැති ලෝම රෙද්දෙන් නිම වූ) වළලූකර දක්වා දික් වූ තෝබ්  නම් වන කබායක් අඳිති. ඇඳුමේ කැපුම අනුව සහ ඛෙල්ලෙහි සහ ඉදිරිපස ගැටගසන ආකාරය අනුව එකිනෙකට වෙනස් තෝබ් මෝස්තර ඇත.  ඇතැම් විට මේවායින් වඩාත්ම කැපී පෙනෙන මෝස්තරය සහිත තෝබ් ඇඳුම වන්නේ ඕමාන් ජාතිකයන් අඳින එල්ලෙන පටියකින් (ටසල්වලින්) යුත් ඇඳුමයි.  තෝබ් ඇඳුම සමාජයීය හෝ ව්‍යාපාරික ආදී සෑම අවස්ථාවක් සඳහා ම ඇඳිය හැකි ඇඳුමක් වේ.  වාටිය රන් නූලෙන් එම්බ්‍රොයිඩර් කර, ඉස්තරම්ම ගුණාත්මක භාවයෙන් යුත් රෙද්දෙන් නිම වූ, බිෂ්ට් නම් බාහිර ලෝගුව, විධිමත් අවස්ථාවන් සඳහා අඳිනු ලබන ඉතා මිළ අධික ඇඳුමකි.

විශේෂිත වූ සම්ප්‍රදායික හිස ආවරණයක් වන්නේ, ගුත්රා ය.  එය, සුදු හෝ රතු හා සුදු කොටු සහිත රෙද්දකි.  විවිධ මාදිලියේ ඒජල් ඇඳුම් තිබේ.  නිදසුනක් ලෙස සාමාන්‍යයෙන් කටාර් ජාතිකයෝ පිටමතට එල්ලා වැටෙන දිගු වල්ගා දෙකක් සහිත අප්‍රිකානු මාදිලියේ හිස් ආවරණයක් පළඳිති.  කටාර් ජාතික පිරිමින් අතිශයින්ම පෞද්ගලික අවස්ථාවන් සඳහා හෝ මුහුදු වෙරළට යාමේ දී ඇතැම් අවස්ථාවල සැහැල්ලූ සරල ඇඳුමක් අඳින නමුදු කටාර් ජාතික පිරිමින්ට සෑම අවස්ථාවක දී ම ඔවුන්ගේ ජාතික ඇඳුම අඳින ලෙසට අනුබල දෙනු ලැබේ.

සාමාන්‍යයෙන්, විදේශික පිරිමින් අරාබි ඇඳුම් ඇඳීම අපේක්ෂා නොකෙරෙන අතර, බටහිර ඇඳුම පිළිගත් ඇඳුම වේ.  පිරිමින් වීථීවල කොට කලිසම් හා අත් නැති කමීස ඇඳීමෙන් වැළකිය යුතුය.  ඊට හේතුව ඒවා අතිශයින්ම නොවිධිමත් ඇඳුම් ලෙස සලකනු ලැබීමයි.  කෙසේ වුවද සංචාරක ව්‍යාපාරයේ දියුණුවත් සමඟ මෙම ආකල්පය ලිහිල් වෙමින් තිබේ.  කෙසේවුවද, වැදගත් ව්‍යාපාරික රැස්වීම් හා ඒ ආශ්‍රිත සමාජයීය අවස්ථාවන් හි දී හැර ගල්ෆ් කලාපය තුළ සම්පූර්ණ යුරෝපීය ඇඳුම් ඇඳීම විරලය.  කාර්යාලයකට අඳින සම්මත ඇඳුම (සාමාන්‍යයෙන් අත් දිග) කමීසයක්, ටයිපටියක් හා සැහැල්ලූ දිගු කලිසමකි.

 

ඇමතීමේ ක්‍රමය කටාර් ජාතිකයෝ ආචාරශීලිත්වය ඛෙහෙවින් අගය කරති.  එහෙයින් ස්වදේශික කටාර්  ජාතිකයන් හමුවීමේ දී හා ඔවුන්ගෙන් වෙන්ව යාමේ දී ඔවුන්ට නිවැරදිව ආචාර කිරීම ඉතා වැදගත් ය.  අරාබි කලාපයට අලූතින් පැමිණෙන තැනැත්තන්ට අරාබි නම් භාවිතා කරන ආකාරය ප්‍රහේළිකාවක් විය හැකිය.  නිදසුනක් ලෙස අබ්දුල්ලා බින් අබ්දුල් අසීස් අල් – ජිෂී යන පුද්ගල නාමය ගතහොත් අබ්දුල්ලා යනු ඔහුට දෙන ලද නාමය වේ.  ඔහු (බින්) අබ්දුල් අසීස් ගේ පුත්‍රයා හෝ මුණුපුරා වන්නේය.  අල් ජිෂී යනු ඔහුගේ පවුලේ හෝ පෙළපත් නාමය වේ.  යමෙකුගේ දෙන ලද නම් කෙටි කළ විට තත්ත්වය වඩාත් සංකීර්ණ වේ.  නිදසුනක් ලෙස මොහොමඩ් යන නම මොහ්ඩ්, හමාඩ් හෝ හමීඩ් ලෙස කෙටි කළ හැකිය. කෙසේවුවද, විශේෂයෙන්ම විධිමත් අවස්ථාවන් හි දී හා ලිපිගනුදෙනුවලදී සම්පූර්ණ නම භාවිතා කිරිම වැදගත් ය.  අබ්දුල්ලා බින් අබ්දුල් අසීස් අල් – ජිෂී යන තැනැත්තාට අබ්දුල්ලා යනුවෙන් (හෝ අබ්දුල් යනුවෙන්) කිසිවිටෙක නොඇමතිය යුතුය.  එහෙත් පියාගේ නම අනුව ලැඛෙන පෙළපත් නාමය අත්හැර ඔහුව අබ්දුල්ලා අල් ජිෂී යනුවෙන් ආමන්ත්‍රණය කරනු ලැබිය හැකිය.

සාමාන්‍යයෙන් විධිමත් ආමන්ත්‍රණය නම් පිරිමියෙකු සඳහා  ‘සයීඩ්’ (සර්) හෝ කාන්තාවන් සඳහා  ‘සයීඩා’ (හෝ සයිඩිටි) යන පදයට පසුව ඒ තැනැත්තාගේ හෝ තැනැත්තියගේ සම්පූර්ණ නම යෙදීමයි.  කටාර් කාන්තාවන් ‘මැඩම්’ යනුවෙන් ද ආමන්ත්‍රණය කරනු ලැබිය හැකිය.

ආචාර කිරීමේ විධි – ගල්ෆ් කලාපයෙහි වඩාත් සුලබ ආචාර කිරීමේ ක්‍රමය  ‘සලාම් අලෙයිකුම්’ (සාමය ඔබ වෙත නිති රැඳේවා) යන්න වන අතර ඊට දිය යුතු නිවැරදි පිළිතුර ‘වා අලෙයිකුම් අස්-සලාම්’ (ඔබ වෙතත් සාමය නිති රැඳේවා) යන්න ය.  අනෙකුත් සුලබ ආචාර කිරීමේ පද හා ඒවාට දිය යුතු පිළිතුරු පහත දැක්වේ.

ආචාර කිරීමේ ක්‍රමය             අර්ථය                                               පිළිතුර

අහ්ලාන් වා සහ්ලාන්                  හෙලෝ                                            අහ්ලාන් බික්

සබා අල් – ක්හේර්                      සුබ උදෑසනක්/දහවලක්                සබා අන් – නර්

මාසා අල් – ක්හේර්                     සුබ සන්ධ්‍යාවක්                             මාසා අන් – නර්

‘සුබ රාත්‍රියක්’ යන අර්ථය ඇති ‘ටිස්බාහ්  අලා – ක්හේර්’ යන්න ඉංග්‍රීසි භාෂාවේ දී මෙන් වෙන්ව යාමේදී පවසන අතර, ඊට දෙනු ලබන පිළිතුර ‘වා ඉන්ටා මින් අහ්ලූ’ වේ.  කටාර් ජාතිකයන් හමුවීමේ දී හා කටාර් ජාතිකයන්ගෙන් වෙන්ව යාමේ දී පිරිමින් නිතරම අතට අත දිය යුතුය.  කටාර් කාන්තාවන් සම්බන්ධයෙන් වන විට, ඔබ එම කාන්තාවන්ගේ චර්යාව අනුව ප්‍රතිචාර දැක්විය යුතුවේ.  උගත් කාන්තාවන් අතට අත දෙන අවස්ථා තිබුණ ද බොහෝ කටාර් කාන්තාවන් කටාර් ජාතිකයන් නොවන පිරිමින්ට අතට අත නොදේ.  ඔබට නිතර හමුවන ළඟම මිතුරන් සමඟ පවා වුවද, මෙම තත්වය සාමාන්‍ය ය.  කෙසේවුවද, ඉතා භක්තිමත් මුස්ලිම් ජාතිකයකු තම පවුලේ සාමාජිකයකු නොවන කාන්තාවක කිසිවිටෙක ස්පර්ශ නොකරන හෙයින් තමන් සමඟ සංවාදයෙහි යෙදෙන තැනැත්තා තමන්ට ආචාර කරන තෙක් කාන්තාවන් සිට ඒ අනුව ආචාර කළ යුතුය.  මෙවන් අවස්ථාවක විකල්ප ක්‍රමය වන්නේ, ඔබේ අත ඔබේ හදවත මත තබා ගැනීම ය.

අතට අත දීමෙන් පසුව, අනෙක් තැනැත්තාගේ සෞඛ්‍යය පිළිබඳව හා වෙනත් අවශේෂ කාරණා විමසීම සම්ප්‍රදාය වන අතර, අනෙක් තැනැත්තා ද ඔඛෙන් ඒ හා සමාන විමසීම් කරනු ඇති බව අපේක්ෂා කළ යුතුය. (කටාර් ජාතික පවුලක කාන්තා සාමාජිකයන්ගේ සෞඛ්‍යය පිළිබඳව විමසීම නොකළ යුතු අතර, පොදුවේ පවුල පිළිබඳව හෝ පුතුන් පිළිබඳ ප්‍රශ්නවලට ඔබේ විමසීම් සීමා කළ යුතුය.)  සමීප ප්‍රශ්න ඇසීමට දෙපාර්ශ්වයෙන් එක් පාර්ශ්වයක් හෝ ඉක්මන් නොවන හෙයින් මේ සඳහා යමි කාලයක් ගත විය හැකිය.  මෙම චාරිත්‍රයට ඇතුළත් කුදු මහත් සියලූ කාරණා දැන ගැනීම හෝ භාවිතා කිරීම විදේශිකයකුගෙන් අපේක්ෂා නොකළ ද, සම්මත ප්‍රකාශනවලින් සමහරක් හෝ උගෙන නිවැරදි ලෙස භාවිතා කරනු ලැබුවහොත් ඔවුන් ඔබ පිළිබඳව යහපත් ආකල්පයක් ඇති කරගනු නොඅනුමානය.  මුහුණට මුහුණ ලා කරන සංවාදයක දී හෝ දුරකථනයෙන් පුද්ගලයන්ට ඇමතීමේ දී හෝ වේවා එක් වරම අදාළ කරුණ පිළිබඳව කථා නොකරන්න.  ඔබ එසේ කළහොත් ඔබ නොඉවසිලිවන්න තැනැත්තකු ලෙස හෝ ඔබ ඔවුන් පිළිබඳව පෞද්ගලිකව උනන්දුවක් නොදක්වන තැනැත්තකු බවට කටාර් ජාතිකයන් උපකල්පනය කරනු ඇත.

 අත් සහ දෙපා – ආහාර පාන පිළිගන්වන ඕනෑම විටෙක ඔබ ඒවා පිළිගත යුතුය.  එහෙත්, වම් අත (වැසිකිලි කෘත්‍යයන් සඳහා භාවිතා කරනු ලබන නිසා) අපිරිසිදු යයි සලකනු ලබන හෙයින් බීම පානය සඳහා හා ආහාර අනුභවය සඳහා ඔබ සැමවිටම ඔබේ දකුණත භාවිතා කිරීමට සැලකිලිමත් විය යුතුය. ඊට සමානව ඔබ ඔබේ සපත්තුවේ හෝ කකුලේ යටි පතුළ පෙන්වීමෙන් වැළකිය යුතුය.  ඊට හේතුව ඔබ අනෙක් තැනැත්තා වැදගත්කමක් නැති තැනැත්තකු ලෙස සිතන බවක් ඉන් හැඟවෙන නිසාවෙනි.  එය නොඅනුමානව ම ඉතාමක් අපහාසාත්මක ක්‍රියාවකි.  එහෙයින් ඔබ කකුලක් පිට කකුලක් දමා වාඩිවීම නොකළ යුතු අතර, ඔබේ දෙපාවල අඩිය පොළව ස්පර්ශ වන පරිදි තබා ගත යුතුය.

කළයුතු හා නොකළ යුතු වෙනත් දෑ

ඔබ පහත සඳහන් උපදෙස් ද අනුගමනය කළ යුතුය.

  • යම් කටාර් ජාතිකයකු මත්පැන් ගන්නා බවට ඔබ ස්ථීරව ම දන්නේ නම් මිස කටාර් ජාතිකයකුට මත්පැන් පිරිනැමීමෙන් වළකින්න. මෙය දැඩි අපහාසාත්මක ක්‍රියාවක් වනු ඇත.
  • යාඥා කරන පැදුරක් මතින් යාම හෝ යාඥාවක යෙදී සිටින යම් පුද්ගලයකු ඉදිරිපිටින් ඇවිදීම නොකළ යුතු අතර, යාඥා කරමින් සිටින පුද්ගලයන් ලෙස ඔරවා බැලීමෙන් වළකින්න.
  • අවසර ගැනීමකින් තොරව මුස්ලිම් පල්ලියකට ඇතුළුවීමට උත්සාහ නොකරන්න. ඔබට ඇතුළට යාමට අවසර දීමට ඇති ඉඩකඩ ඉතා අවම ය.
  • විශේෂයෙන්ම මුස්ලිම් ජාතිකයන් ඉදිරිපිට හා විශේෂයෙන්ම කටාර් රාජ්‍යය තුළ මුස්ලිම් ආගමට අවමන් කිරීමෙන් වළකින්න. ඩුබායි හි , ගල්ෆ් අරාබි ජාතිකයන් නොවන තැනැත්තන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සේවය කරන බවත්, ඔවුන් ස්වදේශිකයන් මෙන් සෑමවිටම සැහැල්ලූ හා ඉවසන ගති ස්වභාවයෙන් යුත් තැනැත්තන් නොවන බවත් මතක තබා ගත යුතුය.
  • යම් කටාර් ජාතිකයකු අන් අරාබි ජාතිකයන් ඉදිරිපිට ලජ්ජාවට හා අපහසුතාවයට පත් කරවන සුළු අවස්ථාවන් ඇති කිරීමෙන් වළකින්න. ඔබේ මෙම ගුණාංගය ඔහු නිරීක්ෂණය කළහොත් ඔහු ඔබව අගය කරනු ඇත.
  • අතැගිල්ල දිගු කොට පුද්ගලයන්ට සංඥා කිරීමෙන් වළකින්න. එය අතිශයින් ම අසංවර ක්‍රියාවක් ලෙස සලකනු ලබන නිසාවෙනි.  අරාබි ජාතිකයන් එවැනි අංග චලන ඇතැම්විට භාවිතා කරන්නේ සුනඛයින් කැඳවීමට ය.
  • කෑගැසීමෙන්, ප්‍රචණ්ඩත්වය විදහා පෑමෙන් හෝ බීමත්කම ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් සෑමවිටම වළකින්න. එම චර්යාවන් ජනතාව නොරිස්සනු ඇත.
  • රාමසාන් කාලය තුළ, දිවාකාලයේ දී මුස්ලිම් ජනතාවට පෙනෙන පරිදි ආහාර සහ පාන වර්ග ගැනීම සහ දුම්පානය නොකළ යුතුය. එමෙන්ම ඝෝෂාකාරීව හැසිරීම ද යමෙකු ප්‍රසිද්ධියේ වැළඳගැනීම හෝ සිපගැනීම ද නොකළ යුතුය.