ශ්රී ලංකාවේ දශක කිහිපයක් තිස්සේ සිදුවූ බලහත්කාර අතුරුදහන් කිරීම් සම්බන්ධයෙන් සත්යය සහ යුක්තිය සෙවීම වෙනුවෙන් සිදුකළ අසමසම කැපවීම අගයමින්, මෙරට ප්රමුඛ මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිකයෙකු වන බ්රිටෝ ප්රනාන්දු හට 2026 වසර සඳහා වන Per Anger ත්යාගය පිරිනැමීමට ස්වීඩන් රජය තීරණය කර ඇත.
මානව හිමිකම් සහ ප්රජාතන්ත්රවාදය උදෙසා පිරිනමනු ලබන මෙම ගෞරවනීය ජාත්යන්තර සම්මානය, එළඹෙන මැයි 21 වන දින ස්ටොක්හෝම් නුවරදී පැවැත්වෙන විශේෂ උත්සවයකදී ප්රදානය කිරීමට නියමිතය.
දශක තුනක නොසැලෙන අරගලය
අතුරුදහන් වූවන්ගේ පවුල් එකතුව (Families of the Disappeared – FoD) සංවිධානයේ නිර්මාතෘ සහ සභාපතිවරයා වන බ්රිටෝ ප්රනාන්දු මහතා, 1980 දශකයේ අගභාගයේ සිට මෙරට පැවති භීෂණ සමය හා සිවිල් යුද්ධය තුළ අතුරුදහන් වූ දස දහස් සංඛ්යාත පිරිස වෙනුවෙන් පෙනී සිටියේය. ශ්රී ලංකාව පුරා විහිදුණු පවුල් 20,000 කට අධික සංඛ්යාවක් නියෝජනය කරන ඔහුගේ සංවිධානය, ජාති හෝ ආගම් භේදයකින් තොරව අතුරුදහන් වූවන්ගේ ඥාතීන් ඒකරාශී කරමින් යුක්තිය ඉල්ලා අඛණ්ඩව සටන් කරනු ලබයි.
බලහත්කාරයෙන් අතුරුදහන් කිරීම් පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ ක්රියාකාරී කණ්ඩායමට (WGEID) අනුව, ලොව නොවිසඳුණු බලහත්කාර අතුරුදහන් කිරීම් පිළිබඳ නඩු වැඩිම සංඛ්යාවක් වාර්තා වන රටවල් අතර ශ්රී ලංකාව ඉදිරියෙන්ම සිටී. එවන් පසුබිමක, බ්රිටෝ ප්රනාන්දුගේ මැදිහත්වීම ජාත්යන්තර අවධානයට ලක්ව තිබේ.
පෞද්ගලික අවදානමක් ගැනීම
තම ක්රියාකාරකම් හේතුවෙන් බ්රිටෝ ප්රනාන්දු මහතාට විවිධ කාල වකවානුවලදී බරපතල පෞද්ගලික අවදානම්වලට මුහුණ දීමට සිදුවිය. අවස්ථා කිහිපයකදීම අත්අඩංගුවට පත්වීමටත්, ත්රස්තවාදී චෝදනා යටතේ ප්රශ්න කිරීම්වලට සහ නිවාසවලට එල්ල වූ ප්රහාරයන්ට මුහුණ දීමටත් ඔහුට සිදුවිය. එහෙත් එම බාධක හමුවේ ඔහු සිය අරමුණ අත්නොහළ බව සම්මාන උළෙලේ සංවිධායකයෝ පවසති.
තමන්ට හිමි වූ මෙම ජාත්යන්තර ගෞරවය පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් බ්රිටෝ ප්රනාන්දු මහතා මෙසේ පවසා තිබේ.
“මෙම ගෞරවය මට නොවේ. මෙම ත්යාගය වසර 35 කට වැඩි කාලයක් අත් නොහැර සටන් කළ පවුල් සඳහා ය. මෙය ඔවුන්ට මහත් දිරිගැන්වීමකි.”
මේ සියලු බාධක හමුවේ නොසැලී සිටීමට ශක්තිය ලැබෙන්නේ කොහෙන්දැයි විමසූ විට, ඔහු ලබා දෙන්නේ ඉතා සරල පිළිතුරකි.
“මා මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිකයෙකු ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වූයේ සැමවිටම මා පිටුපසින් සිටි, මා සමඟ සැමවිටම වීදි බැස සටන් කළ සහ රජයේ තර්ජනවලට නොබියව මුහුණ දුන් ඒ අතුරුදහන් වූවන්ගේ පවුල් නිසාම පමණයි.”
බ්රිටෝ ප්රනාන්දු මහතා 2004 වසරේදී අතුරුදහන් වූවන්ගේ පවුල් එකතුව (FoD) ආරම්භ කරන්නේ ශ්රී ලංකාව තුළ ඉතා සංකීර්ණ දේශපාලනික සහ සමාජයීය පසුබිමක් පවතින වකවානුවකදීය. අද වන විට මෙම සංවිධානය ශ්රී ලංකාවේ සියලුම ජනවාර්ගික හා ආගමික ප්රජාවන් නියෝජනය කරමින්, අතුරුදහන් වීම් පිළිබඳ ගැටලුව සම්බන්ධයෙන් පොදුවේ කටයුතු කරන මෙරට ඇති එකම සහ ප්රමුඛතම සංවිධානය බවට පත්ව තිබේ.
ශ්රී ලංකාවේ විවිධ ජනවාර්ගික සහ ආගමික කණ්ඩායම් ඓතිහාසිකව එකිනෙකාට එරෙහිව සන්නද්ධව සටන් කර ඇති අතර, අද පවා සුළුතර කණ්ඩායම්වලට එරෙහි ප්රචණ්ඩත්වය සහ වෙනස්කම් කිරීම් සමාජය තුළ දක්නට ලැබේ. එවන් අසීරු වටපිටාවක බ්රිටෝ ප්රනාන්දුගේ කාර්යභාරය සුවිශේෂී වේ.
Living History Forum අධ්යක්ෂ ජනරාල් සහ ජූරි සභාවේ සභාපති පෙට්රා මාර්සෙලියස් මහත්මිය සඳහන් කළේ, බ්රිටෝ ප්රනාන්දු මහතා පර් ඇන්ජර් පදනමේ සැබෑ ආත්මය නියෝජනය කරන බවයි. තමාගේම ආරක්ෂාව අවදානමට ලක් කරමින්, ගැඹුරු බෙදීම්වලින් සලකුණු වූ රටක ජනවාර්ගික කණ්ඩායම් අතර පාලම් ගොඩනැගීමටත්, හඬක් නොමැති ජනතාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටීමටත් ඔහු දක්වන ධෛර්යය මෙහිදී විශේෂයෙන් ඇගයීමට ලක් විය.
මානව හිමිකම් සහ ප්රජාතන්ත්රවාදය වෙනුවෙන් ස්වීඩන් රජය විසින් පිරිනමනු ලබන මෙම ජාත්යන්තර සම්මානය 2004 වසරේදී ස්ථාපිත කරන ලද්දකි. මෙය වාර්ෂිකව ප්රදානය කරනු ලබන්නේ Living History Forum මගිනි. තම මව් රට තුළ මානුෂීය කටයුතු සහ ප්රජාතන්ත්රවාදය සුරැකීම වෙනුවෙන් සුවිශේෂී දායකත්වයක් ලබා දුන් පුද්ගලයෙකුට හෝ සංවිධානයකට මෙම ත්යාගය පිරිනමනු ලැබේ.
මෙම ත්යාගය නම් කර ඇත්තේ දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේදී හංගේරියාවේ බුඩාපෙස්ට් හි සේවය කරමින්, යුදෙව්වන් දහස් ගණනක් සමූලඝාතනයෙන් බේරා ගැනීමට කැපවූ ස්වීඩන් රාජ්ය තාන්ත්රිකයෙකු වූ පර් ඇන්ජර් මහතා සිහිපත් කිරීම පිණිසය.
“බ්රිටෝ ප්රනාන්දු ඉතා ධෛර්යයෙන් සහ සැලකිය යුතු පෞද්ගලික අවදානමක් සහිතව පර් ඇන්ජර් ආත්මය තුළ ක්රියා කර තිබේ. ඔහු සත්යය සහ වගවීම පිළිබඳ ප්රශ්නය දශක ගණනාවක් තිස්සේ ජීවමානව තබා ගැනීමට කටයුතු කළා,” යැයි පර් ඇන්ජර් ජූරි සභාවේ සභාපති පෙට්රා මාර්සෙලියස් සඳහන් කළාය.
බ්රිටෝ ප්රනාන්දු මහතාව මෙම ත්යාගය සඳහා නම් කළ ඩයකෝනියා (Diakonia) ආධාර සංවිධානය, මෙම පිළිගැනීම ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවයේ සලකුණක් ලෙස සාදරයෙන් පිළිගනී.
“දශක තුනකට වැඩි කාලයක් පුරා බ්රිටෝ ප්රනාන්දු පෙන්වූ ධෛර්යය සහ කැපවීම, පර් ඇන්ජර් ත්යාගය මගින් නියෝජනය කරන පරමාර්ථයන් මනාව මූර්තිමත් කරයි. මෙම පිළිගැනීම ඔහුට පමණක් නොව, සත්යය යටපත් කිරීමට ඉඩ නොදුන් ශ්රී ලංකාවේ සෑම පවුලකටම හිමි වන්නකි. ඔහු සහ අප සැම දිරිමත් කරන දහස් සංඛ්යාත පවුල් සමඟ එක්ව සිටීමට ලැබීම ගැන ඩයකෝනියා ආයතනය ආඩම්බර වෙනවා,” යැයි ඩයකෝනියා හි මහලේකම් මැටියාස් බෲනැන්ඩර් පවසයි.
බ්රිටෝ ප්රනාන්දුට අනුව මෙම සටන තවමත් අවසන් වී නොමැති අතර, ඔහු දැනටමත් මෙම අරගලය ඉදිරියට ගෙන යන්නේ කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව අවධානය යොමු කර සිටියි.
“දැන් අපි දිගටම කරගෙන යා යුතුයි, සත්යය ලබා ගැනීම සඳහා ඔබත් මෙය ඉදිරියට ගෙන යා යුතුයි. නැතිනම් මේ පවුල්වල තුන්වන පරම්පරාවට බලාපොරොත්තු අහිමි වේවි. එම පවුල්වල තුන්වන පරම්පරාව මෙහි නායකත්වය නොගතහොත්, රජය දන්නවා මේ ප්රශ්නය ඉබේම මිය යන බව. එවිට අතුරුදහන් වීමේ ප්රශ්නයම අතුරුදහන් වේවි. ඒ නිසයි අපි මෙය ජීවමානව තබා ගැනීමටත්, මහජනයාට මතක් කර දීමටත් උත්සාහ කරන්නේ: ‘මෙන්න මෙහෙම දෙයක් වුණා, ඒ වගේම මෙවැනි දෙයක් නැවතත් වෙන්න පුළුවන්’ කියලා.”
| කල්ප මදුරංග (whatsnews.lk)
